
Thuê giám đốc điều hành, trước khi tìm người thì đọc lại cái ghế
Tin tuyển được đăng vào một buổi tối. Vị trí: giám đốc điều hành. Bên dưới là bản mô tả công việc — mười hai đầu việc, xếp theo nhóm, viết khá kỹ.
Người mới nhận việc. Hai tháng đầu êm. Đến tháng thứ ba, vài việc bắt đầu quay lại bàn người chủ. Không phải toàn bộ. Chỉ những việc đi tới đoạn phải quyết.
Có một chỗ đáng nhìn kỹ ở đây: bản mô tả đã liệt kê đủ việc, mà việc vẫn quay về. Nghĩa là thứ chưa chuyển đi được không nằm trong danh sách đó.
Bản mô tả liệt kê việc, cái ghế giữ quyết định
Hai thứ này dễ bị nhập làm một.
Việc là thứ nhìn thấy được: duyệt đơn, chạy họp sáng, theo dõi số, làm việc với nhà cung cấp. Viết ra không khó, vì nó có hình.
Quyết định thì không có hình. Nó là câu trả lời cho những chỗ công việc rẽ nhánh. Khách này xin giảm thêm một bậc thì có duyệt không. Đơn trễ một ngày thì báo khách hay chờ thêm. Một người xin nghỉ giữa mùa cao điểm thì xử ra sao.
Người chủ đã trả lời những câu đó rồi — trả lời bằng phản xạ, trong vài giây, giữa lúc đang làm việc khác. Câu trả lời đi thẳng từ đầu ra miệng, không đi qua giấy.
Nên khi cái ghế được giao cho người khác, phần có hình đi theo. Phần không có hình ở lại.
Ba thứ một quyết định cần, trước khi nó rời khỏi người chủ
Khi một quyết định đứng lại và quay về, nó đang chờ một trong ba thứ. Ba thứ này nhìn từ ngoài giống nhau — đều là một câu hỏi gửi lên. Nhưng chỗ sửa của chúng khác nhau.
Thông tin. Người ngồi ghế không có dữ kiện để quyết: giá vốn thật của đơn này, lịch sử của khách này, điều đã hứa với họ lần trước. Dữ kiện có tồn tại, nhưng nằm ở chỗ chưa ai chép ra.
Tiêu chuẩn. Dữ kiện đủ rồi, nhưng chưa có mức nào để đối chiếu. Giảm tới đâu thì còn lãi. Trễ bao lâu thì phải báo khách. Không có mức, mỗi quyết định có thể thành một lần cân nhắc mới từ đầu.
Quyền. Dữ kiện có, mức có, nhưng chưa rõ tới hạn nào thì được tự ký. Người cẩn thận có thể hỏi lại — và hỏi lại ở đây là làm đúng, không phải làm chậm.
Ba chỗ này cần ba cách xử lý khác nhau. Gộp lại thành một câu — “người mới chưa quyết được” — thì khó sửa được chỗ nào trong ba.
Vì sao phần này thường chưa được viết ra trước khi tuyển
Nhiều khi không phải vì người chủ giữ lại, mà vì lúc còn quyết một mình, viết ra ít mang lại gì.
Một quyết định ra trong ba giây thì ít có lý do để ghi thành văn bản. Ghi còn lâu hơn quyết. Cái giá của việc không ghi thường xuất hiện vào lúc có người thứ hai phải ra cùng loại quyết định đó, tức là lúc thuê giám đốc điều hành.
Lúc ấy khoản chưa trả mới hiện ra. Và nó hiện ra dưới dạng những lần việc quay về.
Đọc lại cái ghế trước khi đăng tin
Có một việc làm được trước khi tìm người, và làm bằng giấy bút.
Lấy mười quyết định gần nhất mà chỉ người chủ ký hoặc duyệt. Lấy từ lịch sử thật của tuần vừa rồi, không lấy từ trí nhớ về những việc quan trọng. Ca lớn dễ được nhớ lại, còn ca nhỏ lặp đi lặp lại có thể đang chiếm nhiều giờ hơn mà không để lại dấu vết nào trong trí nhớ. Với mỗi quyết định, ghi ba dòng:
Để quyết việc này cần biết những gì? Những thứ đó đang nằm ở đâu?
Lấy mốc nào để nói quyết như vậy là đúng? Mốc đó đã viết ra chưa?
Tới hạn nào thì người ngồi ghế này được tự ký, không hỏi lại?
Ba mươi dòng. Phần viết được là phần có thể giao. Phần không viết được là phần có thể vẫn quay về, dù người mới có giỏi tới đâu.
Bảng ba mươi dòng đó cũng là thứ đáng mang vào buổi phỏng vấn, đặt cạnh câu hỏi về kinh nghiệm. Người ngồi đối diện đọc xong có thể biết họ đang nhận cái gì, và câu họ hỏi lại về bảng ấy có thể cho biết nhiều hơn phần lý lịch.
Một điều kiện cần giữ lại
Viết ra được không có nghĩa là đã xong. Một bảng quyết định viết xong vẫn có thể nằm trên giấy, chưa nằm trong việc.
Và cũng chưa nên kết luận rằng nơi nào đang tìm giám đốc điều hành thì nơi đó thiếu bảng này. Có nơi đã viết rồi. Có nơi việc quay về vì lý do khác — khối lượng quá tay, hoặc một đoạn bàn giao chưa rõ.
Nhưng nếu việc đã giao mà vẫn quay lại đúng ở chỗ phải quyết, thì có một câu đáng đặt ra trước khi tính chuyện đổi người: quyết định đó đang chờ một dữ kiện, chờ một mức, hay chờ một chữ ký?
Thuê giám đốc điều hành là giao đi một cái ghế. Cái ghế ấy nặng theo số quyết định chưa ai viết ra.
Nếu anh/chị muốn nhìn một tuần vận hành của chính doanh nghiệp mình bằng số liệu thật, mời anh/chị xem bảng ghi bảy ngày dưới đây.
Bảng ghi bảy ngày cùng Mentor Lữ Đình Luân: https://ludinhluan.vn/kham-kenh-7-ngay
Lữ Đình Luân — cố vấn chiến lược và tái cấu trúc doanh nghiệp. Phương pháp lõi: Hệ Thống Tự Chạy, Chẩn Đoán Doanh Nghiệp.
