
Xây dựng KPI cho nhân viên kinh doanh từ ba việc tự tác động được
Cuối tháng, bảng đo của đội bán hàng được mở ra. Trên đó có một dòng: doanh số.
Người đạt và người chưa đạt đứng cạnh nhau trong cùng một bảng. Và không ai trong hai người nói được mình đã làm gì khác người kia.
Có một chỗ đáng nhìn kỹ ở đây. Cùng một con số doanh số có thể đến từ hai cách làm ngược nhau: một người gặp mười khách mới trong tháng, một người nhận lại một khách cũ sắp mua từ trước. Bảng ghi cả hai bằng cùng một con số. Nên đến lúc cần biết tháng sau nên sửa cái gì, bảng không nói được.
Doanh số là con số kết quả, không phải con số điều khiển được
Người bán hàng không bấm được vào doanh số. Họ bấm được vào những việc đứng trước nó: tiếp xúc với ai, hẹn được mấy cuộc, cuộc hẹn có diễn ra không, cơ hội đang đứng ở đâu.
Doanh số là chỗ các việc đó cộng lại. Đo chỗ cộng lại thì biết kết quả. Muốn biết vì sao ra kết quả ấy thì phải đo trước chỗ cộng.
Đây là lý do một bảng đo chỉ có doanh số có thể vẫn đúng mà vẫn không dùng được: nó báo cho người chủ biết chuyện đã xong, không báo cho người bán biết tuần này nên làm gì khác đi.
Ba chỗ người bán hàng tác động được trong một tuần
Ba chỗ dưới đây có một điểm chung: người bán hàng tự thay đổi được chúng trong tuần, không phải chờ ai cho phép.
Số khách mới được tiếp xúc trong tuần. Đây là phần đầu của đường đi. Nó cạn thì một thời gian sau doanh số cạn theo — nên nó là chỗ nhìn thấy trước, không phải chỗ nhìn thấy sau.
Tỉ lệ cuộc hẹn đã đặt mà có diễn ra. Đặt được hẹn và gặp được người là hai việc khác nhau. Khoảng cách giữa hai con số này nói về cách hẹn được xác nhận, về việc nhắc lại trước giờ hẹn, về người được hẹn có đúng là người quyết hay không.
Số ngày một cơ hội đứng yên. Không phải cơ hội mất đi. Là cơ hội còn đó mà không có động tĩnh gì. Con số này đếm được, và nó chỉ ra chỗ việc dừng lại, trong khi doanh số chỉ chỉ ra chỗ việc đã kết thúc.
Ba chỗ này chưa phải bộ chỉ số cho doanh nghiệp nào cụ thể. Chúng là ba câu hỏi để dò: trong tuần vừa rồi, người bán hàng đã tự thay đổi được điều gì?
Một chỉ số chỉ dùng được khi người giữ nó có quyền tác động lên nó
Đây là điều kiện dễ bị bỏ qua nhất khi dựng bảng đo.
Nếu giá bán do người chủ chốt từng ca, thì giá trị trung bình một đơn không phải chỉ số của người bán. Nếu mức giảm giá phải xin ý kiến, thì biên lợi nhuận trên đơn cũng không phải. Nếu thời gian giao hàng do khâu khác giữ, thì mức hài lòng sau giao hàng không nằm trong tay người bán.
Gắn một con số vào người không có quyền tác động lên nó thì được hai thứ cùng lúc. Con số đó không đổi được bằng cố gắng. Và người giữ nó có thể học được rằng cố gắng không liên quan tới kết quả.
Nên trước khi chọn chỉ số, tôi muốn giữ lại một việc đi trước: ghi ra ai đang quyết gì trong một thương vụ. Việc đó làm bằng tay, trên giấy, và có thể đổi cả danh sách chỉ số.
Bài này khác bài trước ở chỗ nào
Trên blog này đã có một bài về đo hiệu quả công việc — "Đo lường hiệu quả công việc nhân viên: ba chỉ số cho mỗi vị trí, không phải mười lăm". Bài đó nói về nguyên tắc chung cho các vị trí: ít chỉ số, đo theo tuần, có người chịu trách nhiệm.
Bài này đứng ở một chỗ hẹp hơn: riêng vai bán hàng, và riêng điều kiện quyền. Vai bán hàng khác các vai khác ở một điểm — kết quả của nó phụ thuộc vào quyết định của người ngoài, cả khách và cả các khâu bên trong. Nên với vai này, câu hỏi về quyền phải đặt trước câu hỏi về con số.
Một phép đếm làm trong tuần này
Anh/chị lấy mười thương vụ gần nhất đã kết thúc, dù thắng hay không. Với từng thương vụ, ghi ra ba dòng: ai quyết giá, ai quyết thời điểm giao, ai quyết điều khoản thanh toán.
Rồi đếm: trong mười thương vụ, có bao nhiêu thương vụ mà cả ba dòng đều không phải tên người bán?
Con số đó nói về bảng đo đang dựng. Nó cho biết có bao nhiêu phần kết quả đang được tính cho một người không giữ cần điều khiển.
Cảm giác bất công trong một bảng đo có thể không đến từ mức thưởng. Nó có thể đến từ chỗ con số được giao mà cần điều khiển thì nằm ở bàn khác.
Nếu cảnh ở đầu bài quen và anh/chị muốn thử ghi lại một tháng của đội bán hàng theo cách trên, mời anh/chị xem bảng ghi bảy ngày dưới đây.
Bảng ghi bảy ngày cùng Mentor Lữ Đình Luân: https://ludinhluan.vn/kham-kenh-7-ngay
Lữ Đình Luân — cố vấn chiến lược và tái cấu trúc doanh nghiệp. Phương pháp lõi: Hệ Thống Tự Chạy, Chẩn Đoán Doanh Nghiệp.
