Một bản việc gửi lại đúng hạn, trên mặt giấy không có vết bút nào.

Nhân viên làm cho xong vì việc chưa phân biệt xong và xong tốt

October 10, 2026•6 min read

Một đầu việc được giao hôm thứ hai. Thứ sáu nó được gửi lại, đúng hạn, đủ phần được yêu cầu. Không thiếu gì để phải trả lại. Cũng không có gì để nói thêm.

Người chủ đọc xong và có một cảm giác khó gọi tên: bản này làm cho xong. Nhưng khi tìm chỗ để chỉ ra, không có chỗ nào chỉ được — vì bản đó không sai ở đâu.

Chỗ đáng nhìn kỹ nằm ở đây: nếu một bản đủ và một bản tốt cùng được nhận lại như nhau, thì chúng đang được đối xử như nhau. Và điều đó không nằm ở người làm.

Hai câu bị nhập làm một, "đã làm chưa" và "làm tới đâu"

Lúc nhận việc lại, câu được trả lời trước là: việc này đã làm chưa. Câu đó có đáp án nhị phân, và đáp án hiện ra ngay khi mở tệp.

Câu thứ hai khó hơn: việc này làm tới đâu thì gọi là tới.

Nếu câu thứ hai chưa có câu trả lời được viết ra trước lúc giao, thì người làm có thể chỉ có một mốc để bám: phần nào bị trả lại thì phải sửa, phần nào không bị trả lại thì coi như đạt. Mốc đó dạy một điều — và điều nó dạy không phải điều người giao muốn dạy.

Ở đây tôi chưa nói về động lực của ai. Động lực là thứ nằm trong đầu người khác, và tôi không đọc được. Tôi chỉ đặt lên bàn một thứ quan sát được: cái mốc mà công việc đang cho người làm nhìn thấy.

Khi không có gì phân biệt, phần cố gắng thêm trở thành phần khó ai thấy

Giả sử hai người cùng làm một loại việc. Một người làm đủ phần được yêu cầu. Một người làm đủ phần đó, rồi bỏ thêm hai giờ xem lại, phát hiện một chỗ có thể vướng cho người dùng sau và sửa trước.

Hai giờ đó có xuất hiện ở đâu không?

Nếu việc được ghi nhận bằng câu "đã gửi, đúng hạn", thì hai bản vào sổ giống nhau. Phần thêm vào không bị phạt, nhưng cũng không được ghi. Nó là một khoản người làm tự bỏ ra và tự giữ.

Một lần thì gọi là nhiệt tình. Lặp lại nhiều lần trong một năm, với cùng một kết quả trên sổ, thì việc chọn bỏ thêm hai giờ hay không trở thành một lựa chọn có lý — theo cả hai hướng. Đây là chỗ cấu tạo công việc đang nói, chưa phải chỗ phẩm chất con người.

Tôi đã viết một bài riêng về cách chọn chỉ số cho từng vị trí — Đo lường hiệu quả công việc nhân viên: ba chỉ số cho mỗi vị trí, không phải mười lăm. Bài này đứng trước bài đó một bước: trước khi chọn chỉ số nào, có một câu hẹp hơn cần trả lời — ở việc này, xong tốt khác xong ở điểm nào.

Ba thứ được đưa vào thay cho một định nghĩa xong

Khi chữ xong chưa được định nghĩa, có ba thứ được đưa vào thế chỗ. Cả ba có thể có tác dụng ngắn hạn, và cả ba khó giải được cơ chế bên trên.

  • Tăng thu nhập. Nó đổi mức trả cho một việc, nhưng không đổi cái mốc. Người làm vẫn không biết làm tới đâu thì gọi là tới, chỉ biết việc đó giờ đáng giá hơn.

  • Nhắc và theo sát. Nó làm việc chạy nhanh hơn trong tuần này, và đưa thêm một đầu việc về bàn người nhắc.

  • Nói về thái độ. Nó chuyển câu chuyện từ công việc sang con người. Và khi đã chuyển sang con người thì chỗ sửa biến mất, vì khó ai sửa được tính cách của ai trong một cuộc họp.

Thứ thay thế được là một mốc nghiệm thu nhìn thấy được

Mốc nghiệm thu không phải một bản quy định dài. Nó là câu trả lời cho ba câu hỏi, viết ngay cạnh đầu việc, trước lúc giao:

  • Bản này sẽ đi tới tay ai sau khi xong, và người đó cần đọc được điều gì từ nó?

  • Có chỗ nào trong việc này mà làm sai thì phát hiện muộn? Chỗ đó được kiểm thế nào trước khi gửi?

  • Nếu người làm có thêm một giờ, một giờ đó nên bỏ vào đâu để bản này tốt hơn — và tốt hơn ở đây nghĩa là gì?

Câu thứ ba là câu đáng chú ý. Nó biến phần cố gắng thêm từ chỗ tùy hứng thành một phần có địa chỉ. Khi phần đó có địa chỉ, nó bắt đầu được nhìn thấy — và thứ được nhìn thấy thì mới nhận xét được.

Phép đếm để tự soi

Lấy ba bản việc được nhận lại gần nhất, loại nào cũng được, rồi đi ngược:

  • Trước lúc giao, có chỗ nào ghi ra mốc xong tốt cho việc đó không? Nếu không có, thì câu "bản này làm cho xong" đang được chấm bằng một thước chưa từng công bố.

  • Trong ba bản đó, có bản nào được nói lại một câu cụ thể về phần làm tốt hơn mức yêu cầu không? Nếu không có bản nào, thì ở chỗ này phần làm thêm chưa có đường để hiện ra.

  • Người làm ba bản đó, nếu được hỏi "việc này thế nào là đạt", sẽ trả lời bằng cùng một câu với người giao không?

Ba câu này kéo ra vật chứng. Chúng không kéo ra một kết luận về ai.

Một chỗ phải dừng lại

Có một điều bài này chưa có quyền kết luận. Việc một bản làm ở mức đủ không tự động có nghĩa là mốc nghiệm thu đang thiếu. Có thể mốc đã có và chưa được đọc. Có thể việc đó đã làm đúng mức cần thiết, và cảm giác của người đọc bản đó mới là chỗ cần xem lại.

Phép đếm bên trên có tác dụng vì nó phân biệt được ba khả năng đó bằng vật chứng, chứ không bằng cảm giác của bất kỳ phía nào.

Chữ xong chưa được viết ra thì nó vẫn được dùng — chỉ là mỗi người dùng một bản của riêng mình. Chỗ đáng viết lại không nằm ở lúc nhận bản về, mà ở lúc giao việc đi.


Nếu anh/chị muốn nhìn một tuần vận hành của chính doanh nghiệp mình bằng số liệu thật, mời anh/chị xem bảng ghi bảy ngày dưới đây.

Bảng ghi bảy ngày cùng Mentor Lữ Đình Luân: https://ludinhluan.vn/kham-kenh-7-ngay

Lữ Đình Luân — cố vấn chiến lược và tái cấu trúc doanh nghiệp. Phương pháp lõi: Hệ Thống Tự Chạy, Chẩn Đoán Doanh Nghiệp.

Lữ Đình Luân

Lữ Đình Luân

Lữ Đình Luân — cố vấn tái cấu trúc doanh nghiệp. Tôi bắt đầu bằng một việc thật, đi theo nó, và xem nó dừng ở đâu.

Youtube logo icon
Back to Blog